نقش انسان در مقدّرات شب قدر به چند علت درخور طرح است. حالات و دریافتهای شخصی کسانی که اهل دعا و رازو نیاز در شب قدر هستند نقش خونین را در شب قدر به شایستگی دریافتهاند. گاهی این حالات آن چنان ژرف و تأثیر گذار است که تا شب قدر آینده و حتی تا آخر عمر در همه افکار، اخلاق، کردار و رفتار آنها رخنه کرده و آنان را در یک خط سیر معنوی قرار داده است. به خوبی میتوان فهمید که مبنا و اساس عمل صالح خود بنده است. هنگامی که یک عمل صالح معمولی با زمانی پر برکت و مقدس همراه گردد و از ارزش چند برابر برخوردار میشود و گاه همراه شدن یک عمل صالح با ولایت و اعتقاد و اقامت میتواند انسان را به اوج شرافت برساند. پس راز سعادتمند شدن انسان در شب قدر عمل اختیاری است که باعنایت خداوند برکت مییابد و چند برابر میشود.
حال وظیفه اهل ایمان در شب قدر چیست؟ شبی که بهترین فرصت برای تزکیه نفس و رسیدن به تقوا فراهم است؛ باید از لحظه لحظه این ماه بهره گرفت و از روزها و شبهایش سود برد. باید قدر شبهای قدر را دانست «بخشنده مهربان منتظر است تا مناجات بخشش خواهان را بشنود و به اجابت برساند.»
در تأیید وظیفه اهل ایمان در شب قدر به این حدیث زیبا توجه نمایید. حضرت موسی علیه السلام به پیشگاه الهی عرض میکند: «الهی ارید قربک قال! قربی لمن استیقظ لیله القدر؛ خداوندا میخواهم، به تو نزدیک شوم، فرمود: قرب من از آن کسی است که شب قدر بیدار بماند.
قال: الهی ارید رحمتک، قال: رحمتی لمن رحم المساکین لیله القدر؛ عرض کرد: خداوندا رحمتت را میخواهم، فرمود: رحمتم از آن کسی است که در شب قدر به مسکینان رحمت کند.
قال اریدالجواز علی الصراط قال: ذلک لمن تصدق بصرقه فی لیله القدر، عرض کرد خداوندا جواز گذشتن از صراط را از تو میخواهم، فرمود: آن متعلق به کسی است که در شب قدر صدقهای بدهد.
قال: الهی ارید من اشجار الجنه و ثمارها. قال: ذلک لمن سج تسبیحه فی لیله القدر؛ عرض کرد: خداوندا از درختان بهشت و ازمیوههایش میخواهم، فرمود: آنها از آن کسی است که در شب قدر تسبیح گوید.
قال: الهی ارید النجاه من النار. قال: ذلک لمن استغفر فی لیله القدر
عرض کرد خداوندا رهایی از جهنم را میخواهم. فرمود: آن از آن کسی است که در شب قدر استغفار کند.
قال: الهی ارید رضاک، قال: رضای لمن صلی رلتکین فی لیله القدر؛ عرض کرد: خداوندا خشنودی تو را میخواهم. فرمود: خشنودی من از آن کسی است که در شب قدر دو رکعت نماز بگذارد.
. کافی، ج4، ص65.
. مستدرک الوسائل، ج76، ص456.
روحالله علییاری ـ دوماهنامه امان شماره 25