یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیكُمُ الصِّیامُ كَمَا كُتِبَ عَلَی الَّذِینَ مِن قَبْلِكُمْ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ
ای کسانی که ایمان آوردهاید! روزه بر شما مقرّر گردید، همان گونه که بر کسانی که پیش از شما بودند مقرّر شده بود. باشد که پرهیزگار شوید.
نکتهها
o در ماه رمضان، مؤمنان با «یا أَیهَا الَّذِینَ آمَنُواْ كُتِبَ عَلَیكُمُ الصیام» به مهمانی خداوند دعوت شدهاند، و این مهمانی ویژگیهایی دارد:
1. میزبان، خداوند و مهمانان را شخصاً دعوت کرده است.
2. وسیله پذیرایی، شب قدر، نزول قرآن، فرود آمدن فرشتگان، استجابت دعا، لطافت روح، و دوری از دوزخ است.
3. زمان پذیرایی، ماه رمضان است که به گفته روایات، اول آن رحمت، وسط آن مغفرت و آخر آن پاداش است.
4. چگونگی پذیرایی، شب قدر به گونهای است که در آن نیاز یک سال مهمانان تأمین میشود و زمین با نزول فرشتگان در شب قدر مزیّن میگردد.
5. غذای این ماه، غذای روح است که برای رشد معنوی لازم است، نه غذای جسم. لطف غذای این مهمانی، آیات قرآن است که تلاوت یک آیه آن در ماه رمضان، همچون تلاوت تمام قرآن در ماههای دیگر است.
6. این مهمانی، هیچگونه همخوانی و شباهتی با مهمانیهای دنیوی ندارد. خداوند عالم و غنی و خالق و باقی و عزیز و جلیل، میزبان انسانهای جاهل و فقیر و فانی و مخلوق و ذلیل میشود و میگوید: «من دعایتان را مستجاب میکنم و برای هر نفسی که در ماه رمضان میکشید، پاداش تسبیحی عطا میکنم».
7. مهمترین اثر روزه تقوا و خدا ترسی در ظاهر و باطن است. روزه، یگانه عبادت مخفی است، نماز، حج، جهاد، زکات و خمس را مردم میبینند؛ امّا روزه دیدنی نیست. روزه، اراده انسان را تقویت میکند. کسی که یک ماه نان و آب و شهوت خود راکنترل کرد، میتواند نسبت به مال و ناموس دیگران نیز خود را کنترل کند. روزه، باعث تقویت عاطفه است، کسی که یک ماه مزه گرسنگی را چشید، درد آشنا میشود و رنج گرسنگان را احساس و درک میکند. رسول خدا صلی الله علیه و آله فرمودند: «روزه، نیمی از صبر است».
8. در وسائل الشیعه برای اخلاق روزهدار در ضمن روایت مفصّلی میخوانیم: «روزهدار باید از دروغ، گناه، مجادله، حسادت، غیبت، مخالفت با حقّ، فحش و سرزنش و خشم، طعنه و ظلم و مردم آزاری، غفلت، معاشرت با فاسدان، سخن چینی و حرام خواری، دوری کند و نسبت به نماز، صبر و صداقت داشته و به یاد قیامت توجّه خاص داشته باشد».
9. شرط حضور در این مهمانی، فقط تحمّل گرسنگی نیست. در حدیث میخوانیم: «کسی که از اطاعت رهبران آسمانی سرباز زند و یا در مسائل شخصی و خانوادگی با همسرش بدرفتار و نامهربان باشد و یا از تأمین خواستههای مشروع او خودداری کند و یا پدر و مادرش از او ناراضی باشند، روزه او قبول نیست و شرایط این ضیافت را به جای نیاورده است».
10. روزه گرچه فواید و منافع طبّی از قبیل: دفع و برطرف شدن مواد زاید بدن در اثر گرسنگی را دارد؛ امّا سحر خیزی و لطافت روح و استجابت دعا در ماه رمضان چیز دیگری است و محروم واقعی کسی است که از این همه خیر و برکت محروم باشد.
. سوره بقره/ 183.
. خطبه پیامبر صلی الله علیه و آله در جمعه آخر ماه شعبان، مفاتیح الجنان.
. تفسیر المنار.
. وسائل الشیعه، ج7، ص119.
حجتالاسلام و المسلمین محسن قرائتی ـ دوماهنامه امان شماره 25